دکتر شهنی کرمزاده رئیس انجمن ریاضی ایران با ارسال نامهای خطاب به رئیس اتحادیه بینالمللی ریاضیات ضمن اعتراض رسمی به محرومیت پژوهشگران ایرانی از کنگره بینالمللی ریاضیدانان ۲۰۲۶ نوشت:
«پروفسور هیراکو ناکاجیما،
من به نمایندگی از جامعه ریاضی ایران، برای ابراز نگرانی عمیق و اعتراض رسمی نسبت به یک موضوع بسیار نگرانکننده به شما مینویسم. به اطلاع ما رسیده است که وبسایت رسمی ثبتنام در «کنگره بینالمللی ریاضیدانان ۲۰۲۶» که تحت حمایت اتحادیه محترم ما برگزار میشود، به طور سیستماتیک افرادی را که قصد دارند از آدرسهای آیپی ایرانی به آن متصل شوند، مسدود میکند. این افراد با اخطاری مبنی بر اینکه مشمول تحریم هستند مواجه میشوند و این امر عملاً آنان را از فرآیند ثبتنام منع میکند.
این اقدام، در عمل به معنای محروم کردن ریاضیدانان ایرانی از یکی از مهمترین گردهماییهای حوزه ما است و در تضاد مستقیم با همان اصولی است که اتحادیه بینالمللی ریاضیات متعهد به حفظ آنها شده است.
توجه شما را به قطعنامه شماره ۷ اتحادیه بینالمللی ریاضیات جلب میکنیم که اتحادیه ما آن را به طور رسمی تصویب کرده است. این قطعنامه به صراحت بیان میدارد: «علیرغم این دوران تنش و نگرانیهای امنیتی فزاینده، ما بر تبادل و انتشار علمی پایدار تأکید داریم. اتحادیه بینالمللی ریاضیات با هرگونه تلاش از سوی دولتها، سازمانها یا افراد برای محدود کردن ارتباطات و تعاملات در جامعه جهانی ریاضی مخالف است. به طور مشخص، ما با پاسخگو قرار دادن ریاضیدانان به خاطر اقدامات دولتهای متبوعشان مخالفیم.»
علاوه بر این، قطعنامه مذکور اصل جهانشمولی علم را که توسط شورای بینالمللی علوم تعریف شده است، تأیید میکند. این اصل آزادی رفتوآمد و ارتباطات در فعالیتهای علمی بینالمللی را «بدون هرگونه تبعیض بر اساس عواملی مانند تابعیت، مذهب، عقیده، موضع سیاسی یا اصالت قومی» تضمین میکند. همچنین این قطعنامه مقرر میدارد که اتحادیه بینالمللی ریاضیات *«اجازه نخواهد داد هیچ یک از فعالیتهایش توسط اظهارات یا اقداماتی با ماهیت سیاسی مختل شود.»*
محاصره کنونی که توسط برگزارکننده محلی اعمال شده است، نقض آشکار این قطعنامه است. این یک نمونه بارز از پاسخگو قرار دادن ریاضیدانان به خاطر اقدامات دولتشان و اجازه دادن برای مختل شدن یک فعالیت اصلی اتحادیه ما به دلیل تحریمهای سیاسی است.
ما با احترام اما قاطعانه درخواست میکنیم که روشن شود: اتحادیه چگونه از ایران انتظار دارد که با دشواری بسیار برای تأمین تعهدات مالی عضویت خود بکوشد، در حالی که به طور همزمان، منافع اصلی این عضویت – در تضاد مستقیم با اساسنامه خود اتحادیه – از آنان دریغ میشود؟ این موضع متناقض و ناعادلانه، بنیان خود تلاش جمعی علمی ما را تضعیف میکند.
پیامدهای این محرومیت شدید است. این امر نه تنها رشد علمی ریاضیدانان ایرانی را خفه میکند، بلکه کل جامعه جهانی را با خاموش کردن صداهای ارزشمند و مانع شدن از همکاریهای بالقوه، فقیرتر میسازد. ریاضیات فراتر از مرزها و سیاست است؛ این زبان جهانی است که برای بهبود زندگی تمام بشریت میبایست به اشتراک گذاشته شود.
بنابراین، ما فوراً از اتحادیه بینالمللی ریاضیات، در مقام حامی کنگره بینالمللی ریاضیدانان و محافظ اصول خود، استدعا داریم که:
۱. مستقیماً مداخله کند تا با کمیته برگزاری محلی در ایالات متحده راهحلی فوری بیابد که به ریاضیدانان ایرانی اجازه دهد در کنگره ۲۰۲۶ ثبتنام کرده و به طور کامل مشارکت کنند و در نتیجه، پایبندی به قطعنامه شماره ۷ تضمین شود.
۲. متعهدانه و علناً تأکید مجدد کند بر پایبندی خود به قطعنامه شماره ۷ و اصول فراگیر بودن و عدم تبعیض، و اطمینان حاصل کند که کنفرانسهای آتی محلی برای اجرای تحریمهای سیاسی ملی نباشند.
۳. سیاست رسمی خود را روشن کند و مکانیسمهای شفافی برای تضمین مشارکت دانشمندان از تمام کشورهای عضو – صرفنظر از روابط سیاسی دولتهای متبوعشان، همانگونه که در اساسنامه خود مقرر کرده است – ایجاد نماید.
اعتبار اتحادیه بینالمللی ریاضیات و روحیه جامعه جهانی ریاضی در میان است. ما به خردمندی اتحادیه و تعهد بنیادین آن به جامعه جهانی ریاضی، همانگونه که در قطعنامههای خود به وضوح بیان کرده است، اعتماد داریم. منتظر اقدام سریع و قاطع شما برای حل این وضعیت غیرقابل قبول هستیم.
با احترام،
امیدعلی شهنی کرمزاده »
رئیس انجمن ریاضی ایران
