به گزارش خبرنگار سرویس گردشگری باخیش خبر، حفاظت از بیش از ۴ هزار و ۸۰۰ اثر تاریخی و ۶ اثر ثبت جهانی در آذربایجانشرقی، اکنون با چالشهای نوینی روبروست. در شرایطی که اعتبارات دولتی به تنهایی پاسخگوی حجم عظیم نیازهای حفاظتی و مرمتی نیست، احمد حمزهزاده، مدیرکل میراثفرهنگی استان، در نخستین نشست انجمنهای میراثفرهنگی آذربایجانشرقی، کلید حل این معما را در «نهادسازی مردمی» جستجو کرد.
از مسئولیت قانونی تا رسالت اجتماعی
حمزهزاده با یادآوری مصوبه شورای عالی میراثفرهنگی، این انجمنها را نه تشکلهایی نمادین، بلکه نهادهایی دارای شخصیت حقوقی خواند که پتانسیل تبدیل شدن به «دیدهبانان اجتماعی» آثار تاریخی را دارند. او با اشاره به آمار قابل توجه آثار ثبت ملی و جهانی در استان، تصریح کرد: «صیانت از این پشتوانه ارزشمند، نیازمند تغییر پارادایم از “حفاظت دولتی” به “مشارکت گسترده جامعه” است.»
هویت، پادزهر بحرانهای اجتماعی
یکی از بخشهای کلیدی سخنان مدیرکل میراثفرهنگی، پیوند میان میراثفرهنگی و امنیت روانی جامعه بود. او با اشاره به رویدادهای اخیر کشور، میراثفرهنگی (اعم از ملموس و ناملموس) را سرمایهای برای «انسجام ملی» دانست. به اعتقاد تحلیلگران، در شرایطی که نسل جوان با گسستهای هویتی روبروست، انجمنهای میراثفرهنگی میتوانند با بازتعریف آیینها، سنتها و حافظه تاریخی، نقش مهمی در تقویت «حس تعلق به سرزمین» ایفا کنند.
چراییِ ضرورتِ فعالسازی این انجمنها
به نظر میرسد هدف نهایی این نشست، عبور از نگاه موزهای به میراثفرهنگی بوده است. نکات کلیدی که این انجمنها باید در دستور کار قرار دهند، عبارتند از:
افزایش مسئولیتپذیری اجتماعی: تبدیل هر شهروند به یک محافظ میراثفرهنگی.
پاسداشت میراث ناملموس: حفظ آیینها و آدابورسوم بهعنوان شناسنامه فرهنگی بومی.
آموزش عمومی: انتقال دانش و شناخت تاریخی به نسل جوان برای جلوگیری از فراموشی هویت ملی.
جمعبندی:
در حالی که آذربایجانشرقی یکی از قطبهای تاریخی کشور محسوب میشود، فعالسازی انجمنهای میراثفرهنگی میتواند نقطه عطفی برای کاهش آسیبهای وارده به آثار تاریخی و بازگرداندنِ «غرور ملی» به بدنه اجتماعی جامعه باشد. باید دید آیا این نهادها در عمل قادرند از مرز شعار عبور کرده و به بازوی توانمند و مطالبهگر حفاظت از هویت فرهنگی تبدیل شوند یا خیر؟/انتهای پیام
